Goed, beste mensen. Ik open deze openbare bijeenkomst. Op maandag 23 maart heeft u als raad gekozen met elkaar om en. Nou, in de raad is met de gekozen partijen afgesproken om mevrouw Bernards Pauw te vragen als verkenner. Vanavond presenteert zij haar verslag en advies. Welkom. Mevrouw Bernards Pauw, mag ik u vragen om op het spreekgestoelte uw verslag en advies toe te lichten?

Dank u, voorzitter. Beste leden van de gemeenteraad, ruim een week geleden was ik hier ook in uw midden en werd ik door ProZeist voorgedragen als verkenner voor een nieuw te vormen coalitie. De opdracht luidde om de fracties te bevragen op de samenstelling van de coalitie, over de vorm van het coalitieakkoord en over hoe daar de komende jaren inwoners bij betrokken kunnen worden. En ik heb met alle partijen fijne en opbouwende gesprekken kunnen voeren. Ik kijk daar met een heel positief gevoel op terug en uiteindelijk leg je dan de puzzel voor een passende coalitie. U heeft in mijn verslag kunnen lezen dat dit op basis van wat partijen mij aanreikten, leidt tot het advies om met ProZeist, D66, VVD en ChristenUnie-SGP de formatiegesprekken op te starten. Het is de bestendiging van een coalitie die graag met elkaar verder wil werken. Uit de gevoerde gesprekken kwam voor mij naar voren dat hier de beste basis ligt voor een nieuw bestuur voor Zeist. Hoe ik tot die afweging ben gekomen, vindt u eveneens in het verslag. Maar er is in Zeist meer mogelijk dan het combineren van een aantal partijen tot een nieuw bestuur. Er is beslist draagvlak voor een aantal inhoudelijke aspecten van vernieuwing. Uit de gesprekken kwam namelijk ook naar voren dat er een overtuigend gezamenlijk beeld is over de thema's die de komende jaren voor Zeist hoog op de agenda staan of op de agenda zouden moeten staan. Alle partijen vinden dat het betrekken van inwoners meer dan nu het geval is een aandachtspunt moet zijn bij beleidsontwikkeling en besluitvorming. Zeist heeft op dat punt een traditie hoog te houden en het is tijd voor de volgende stap. Ik heb in mijn advies dan ook benadrukt dat een nieuw coalitieakkoord hier ambities en plannen op moet maken en ook dat het goed zou zijn om in de formatieperiode het gesprek op te zoeken met relevante maatschappelijke organisaties. Daarnaast adviseer ik de onderhandelende partijen om kennis en inspiratie aan te trekken op het gebied van nieuwe vormen van participatie. Laat je uitdagen, en niet alleen tijdens de formatieperiode, maar ook de komende jaren in de samenwerking. Een cocreatie zo u wilt met alle fracties in de gemeenteraad, de organisatie, het college en de griffie. Voorzitter, ik hoop dat mijn advies de basis kan zijn voor een goede formatieperiode en een bestuur dat Zeist de komende jaren met volle inzet en dienst kan staan. Ik dank alle partijen voor hun aandacht en openhartigheid en een speciaal woord van dank voor de griffie die mij de afgelopen periode perfect heeft ondersteund. Dank u wel. Nou, u krijgt al een eerste applaus.

Nou, u krijgt al een eerste applaus, dus dat is mooi. Ja, u heeft het gehoord en hoe we het nu gaan doen is dat ik een eerste termijn beschouw waarbij we weer per partij de ruimte geven om u allemaal te laten reageren op het rapport. Dan geef ik weer mevrouw Pennarts de mogelijkheid om daarop te reageren. En als u dat nog nodig vindt, heeft u ook nog de mogelijkheid voor een tweede termijn. Dus zo gaan we het doen en dan geef ik als eerste het woord aan Martine Folkersma namens PRO.

Ja, dank u wel, voorzitter. Als eerste willen wij Mariëtte Pennarts bedanken voor haar rol als verkenner in Zeist en voor het snelle werk dat zij geleverd heeft. Dank ook voor de prettige gesprekken die gevoerd zijn en voor de zorgvuldigheid van het proces. In de gesprekken die gevoerd zijn, is openhartig met alle partijen gesproken en daar is na zorgvuldig beraad en een helder afpelproces dit verslag uitgekomen. Voor ons als PRO is de uitkomst een goede. Dit is de weg die we willen inslaan en we steunen dus dit advies van harte. We gaan samen met D66, VVD en ChristenUnie-SGP. Voor sommige partijen zal dat een teleurstelling zijn, maar voor ons geeft het weer hoor. In Zeist is gestemd met veel stabiliteit, weinig echte verschuivingen en de steun voor de huidige coalitie en het huidige beleid. We zien dat Zeist heeft gekozen voor zowel continuïteit als voor een verdergaand progressief geluid. We kiezen daarom graag voor de weg die dit ook weerspiegelt. Aan de ene kant willen we bestaand beleid graag continueren, wat ook goed is in een wereld die steeds instabieler lijkt te worden en aan de andere kant willen we een progressief geluid laten horen. Met name in de samenwerking met de raad en de samenleving. We willen op onderwerpen meer ruimte gaan geven aan de raad en aan verdere participatie met de samenleving, waarbij het woord cocreatie meer mag gaan vallen. We kunnen ons voorstellen dat de voortzetting met de genoemde partijen een teleurstelling is voor Zeist Lokaal die de tweede partij van Zeist is geworden en voor het CDA. Voor wat betreft Zeist Lokaal de twijfels zoals die naar voren zijn gekomen in het verslag herkennen wij en hebben wij ook uitgesproken. Desondanks wilden wij de deur voor Zeist Lokaal niet direct sluiten om in elk geval in de verkenningsfase recht te doen aan de kiezers van deze tweede partij. Uit de verkenning is echter gebleken dat er geen draagvlak is voor mogelijke coalitievorming. Dat heeft deels te maken met inhoudelijke verschillen. Veel waar we als coalitie voor hebben gestemd in de afgelopen periode is door Zeist Lokaal juist tegengestemd. Ook voor het CDA kan het teleurstellend zijn dat zij, terwijl zij zijn gegroeid in een aantal stemmen, niet meedoen in deze coalitie. Het was in alle eerlijkheid voor ons als PRO niet wenselijk om zowel VVD als CDA samen in één coalitie te zetten. In die combinatie die toch meer aan de rechterflank van het politieke spectrum zit, zou het links progressieve geluid dat voor ons belangrijk is, teveel in de knel komen. Het zou bovendien leiden tot een te brede coalitie met een zeer beperkte oppositie en dat is niet bevorderlijk voor het actief zoeken naar constructieve samenwerking met de gehele raad. Als vierde partij is ondanks een licht verlies gekozen voor ChristenUnie-SGP. Ze zijn een bewezen stabiele en constructieve partner in de coalitie geweest met veel inhoudelijke overeenstemming met ons als PRO. Dus nogmaals. We zijn als PRO blij met de uitkomst van deze verkenning en kijken uit naar de volgende fase van de formatie. Mariëtte Pennarts heeft inmiddels aangegeven ook in die fase als formateur verder te willen. We gaan daarnaast kijken of we een proces van raadsbrede consultatie kunnen inrichten op een aantal belangrijke thema's die de komende jaren gaan spelen. De invulling daarvan gaan we in overleg met de formateur, de formerende partijen en de ambtelijke organisatie verder vormgeven. We komen daar op zeer korte termijn bij u als raad op terug. Dank u wel.

Dank u wel en dan kijk ik even naar de heer Van Voorden. U wilt een vraag stellen, neem ik aan aan mevrouw Folkersma, ja, gaat uw gang.

Ja, gaat uw gang. Dank voor uw uitgebreide betoog. U geeft aan: Pro sluit CDA uit op basis van een rechtsblok samen met de VVD. En ik was benieuwd hoe mevrouw Folkersma de kiezers van Zeist Lokaal ziet. Zijn dat linkse kiezers, zijn dat middengroepen, of zijn dat wat rechtse kiezers? Want dat laat misschien wel een beeld zien hoe er in Zeist gestemd is, dus ik was even benieuwd. Hoe ziet Pro de kiezers van Zeist Lokaal?

Mevrouw Volkersma.

Ja, wie dat precies zijn, dat weet ik natuurlijk niet. Dat zal ook een brede groep zijn van allerlei verschillende achtergronden. Wij kijken natuurlijk ook voornamelijk naar waar mensen op gestemd hebben en dat is de partij Zeist Lokaal. En we hebben natuurlijk gezien in de afgelopen periode dat dat, nou ja, niet altijd even constructief is geweest en dat ze toch anders gestemd hebben dan dat wij over het algemeen hebben gedaan. En dat was voor ons ook de reden om te zeggen, ja, samen met andere partijen, hè? Wij zijn natuurlijk niet de enige in dit proces geweest. Ook de andere partijen hebben hier dingen op aangegeven. En daar is iets uitgerold en dat is dit advies geworden. Dus ik denk niet dat je zomaar kan zeggen, hè? Wij hebben iets uitgesloten. Dit is natuurlijk een proces wat we met zijn allen zijn ingegaan en daar is deze uitkomst uitgekomen.

Meneer van Voorden, nou, ik stel deze vraag omdat ik denk dat de kiezers van Zeist Lokaal iets rechts van het midden zitten. En als je het dan hebt over een gebalanceerde coalitie, dan kan ik me voorstellen dat met het CDA erbij en de VVD je een gebalanceerd geluid hebt in een college en in een coalitie. Ik was benieuwd hoe u dat ziet.

Meneer van Voorden, Nou.

Mevrouw Volkersma.

Goed, daar moet u denk ik even mee doen. Dan geef ik het woord aan Hanny Roelofsen namens Zeist Lokaal.

Ja, dank u wel, voorzitter. Zeist Lokaal, Jan Bredius en ik hebben namens deze mooie lokale partij gesprekken gevoerd met onze collega's in de raad en met de verkenner, waarvoor dank. Naar ons idee waren dat goede gesprekken, open en eerlijk. Wij hebben ons constructief opgesteld, want dat is wat wij zijn. Wij zijn de partij van het overleg, van er samen uitkomen. Vanmorgen ontvingen wij het advies van de verkenner. Ook daarin wordt onze constructieve houding bevestigd. Wij zien geen breekpunten om met andere partijen een samenwerking aan te gaan en zo is het ook. Daar zijn we blij mee en trots op. Waar gaat het mis? Vanmorgen kregen we het verslag en hierbij citeer ik graag Jan Bredius, die er vanavond niet bij kan zijn. Maar hij heeft zijn reactie schriftelijk gedeeld en een klein stukje hieruit: ik kijk naar dit verslag als een aap naar een roestig horloge, als een koe naar een intercity. Met andere woorden, volstrekt onbegrijpelijk en moeilijk serieus te nemen. Volgens het verslag worden wij gezien als een instabiele partner vanwege het feit dat wij een jonge fusiepartij zijn die zich nog niet heeft bewezen in de dagelijkse politieke praktijk. Dat roept bij ons op zijn minst vragen op. Enerzijds zouden wij het bijna als een compliment kunnen zien. Zes van de zeven zetels van Zeist Lokaal worden ingevuld door mensen boven de 40 jaar. Jong van geest dat wel, laten we het daarop houden. Of wordt hier bedoeld, jonge raadsdeelname? In dat geval, vier van de zeven raadsleden die voor Zeist Lokaal deelnemen, gaan een tweede of zelfs derde termijn in. Reis bij ons de logische vraag, hoe wordt ervarenheid gewaarborgd bij een partij als D66, die met een vrijwel volledig nieuwe samenstelling verder gaat? En hoe stabiel is het samengaan van GroenLinks en PvdA, opgelegd door de landelijke politiek? Zeist Lokaal is ontstaan uit eigen initiatief met een duidelijke visie voor onze gemeente. Of is hier misschien nadrukkelijk gezocht naar een reden om ons buitenspel te zetten, terwijl een inhoudelijke reden daarvoor eigenlijk ontbreekt? Concluderend zijn wij teleurgesteld over dit voorstel. Absoluut niet alleen voor onszelf, maar vooral voor de inwoners die ons hun vertrouwen hebben gegeven. Samen met hen hebben wij deze partij groot gemaakt om verantwoordelijkheid te nemen. Zijn wij verbaasd over dit voorstel? Absoluut niet. Verbazing is een luxe die we goed luisteren, die zich niet kan veroorloven. En voor wie goed luisterde, was de richting waarin dit zich ontwikkelde al langer hoorbaar. Kun je dan teleurgesteld zijn in iets waar je niet verbaasd over bent? Ja, vanmorgen is gebleken dat dat echt mogelijk is. Onze partij bestaat uit mensen die geloven in democratie en in eerlijkheid. De inwoners hebben gesproken, met zeven zetels zijn wij de tweede partij geworden. Dat is geen bijzaak, maar een duidelijke en serieuze opdracht van onze kiezers. Een krachtig signaal van vertrouwen dat wat ons betreft ook nadrukkelijk gewicht had moeten krijgen in de vervolgstappen. Daarbij is het ook belangrijk om te benoemen dat significant meer inwoners zijn gaan stemmen. Dat is een positief signaal. Het laat zien dat mensen weer meer betrokken raken bij de lokale democratie en dat het vertrouwen in de politiek langzaam groeit. Dat is precies de ontwikkeling die we als politiek zouden moeten koesteren en versterken. Tegelijkertijd zien we dat ondanks de hogere opkomst er minder stemmen zijn uitgebracht op de huidige coalitie. Dat maakt de uitkomst des te veelzeggender. Er is behoefte aan verandering, aan vernieuwing. Wanneer een partij met zo'n sterk mandaat niet eens wordt meegenomen in de volgende fase, roept dat vragen op over hoe serieus we de stem van onze inwoners waarderen. En belangrijker nog, daarmee nemen we het risico dat het brozer vertrouwen dat juist weer begint te groeien, opnieuw wordt geschaad. Dat vinden wij een verkeerde en zorgelijke ontwikkeling. Als er voor wordt gekozen om ons buiten de coalitie te houden, dan nemen wij onze verantwoordelijkheid. Wij zullen onze rol als tweede partij met overtuiging vervullen. Kritisch, scherp en waar nodig confronterend, maar altijd met het belang van onze inwoners voorop. Juist in de tijd waarin er veel uitdagingen liggen, blijven wij ervan overtuigd dat verschillen overbrugbaar zijn als het belang van de gemeente voorop staat. Die handreiking ligt er nog steeds. Dank u wel en mijn collega, meneer Visser, heeft nog een paar vragen.

Meneer Visser, dank

Meneer Visser, dank u wel voorzitter, ja, ik heb eigenlijk wel een vraag aan de verkenner. En als je kijkt naar wat de laatste keer bij de Tweede Kamerverkiezingen in Den Haag gebeurd is, daar is de grootste partij samengegaan om te kijken van, hé, kunnen we een meerderheid vormen of een motorblok vormen? Sorry, geen meerderheid met de grootste zetelwinnaar. Is er een mogelijkheid geweest, heeft de verkenner erover nagedacht om te zeggen, zou het niet een mogelijkheid zijn geweest om PRO? Samen met Zeist Lokaal goed voor 15 zetels toch een substantieel aantal om eens te kijken. Ga samen zitten om te kijken waar die overeenkomsten zitten. We hebben u een handreiking gedaan met een document met overeenkomsten die wij met PRO hebben. Ik hoor ook dat we blijkbaar erg veel tegen hebben gestemd. Nou, ik denk dat het nog niet nog niet 20% is van alle raadsvoorstellen die we gedeeld hebben met PRO. Dus ik ben even heel nieuwsgierig van, hé, waar zit hem dat in en zou dat niet een mogelijkheid zijn? Om alsnog te kijken of de tweede partij van Zeist. Met 7 zetels die het alsnog kan kijken naar een motorblok samen met PRO en waarom hier niet voor gekozen is? Dank u wel.

Dank u wel meneer Visser, dan geef ik het woord aan Angèle Welting namens D66.

Ja, dank u wel, voorzitter. Dank ook aan de verkenner. Ook wij hebben een prettig gesprek gehad. Ruben Pattiasina en ik als D66 kunnen wij ons vinden in het verslag van de verkenner, waarbij een goede balans terug te lezen is tussen enerzijds de stabiliteit en het vertrouwen voor een college met mandaat om op weg te gaan met de plannen die er ook al de afgelopen vier jaar zijn geweest. We hebben ook in gesprekken aangegeven dat het goed is om ruimte te bieden aan de gehele raad, dus alle partijen, om ook te kijken naar die raadsbrede thema's. En we vinden het dan ook wel heel mooi om te zien dat er door deze coalitiepartijen die nu verder gaan in het proces, gekeken wordt of daar ook met de gehele raad een aantal thema's bij de kop gepakt kunnen worden. Als D66 zijn we altijd een progressieve partij geweest die de samenwerking met de gehele raad belangrijk vindt, zowel in de coalitie als in de oppositie. Dat heeft u de afgelopen jaren ook kunnen zien. En met dit verslag, waarin ruimte dus is voor zowel een hoofdlijnenakkoord als een raadsbrede consultatie, zijn wij heel content. Tot zover, voorzitter.

Dank u wel, mevrouw Welting, dan ga ik naar Walter van Dijk, VVD.

Dank u wel, voorzitter. Vorige week maandag keken we gezamenlijk terug in dezezelfde ruimte op de uitslag van de verkiezingen van 18 maart en wij probeerden die avond met elkaar te duiden welke boodschap de kiezer ons mee heeft gegeven en wat het zou kunnen betekenen voor de verkenning naar een nieuwe coalitie hier in Zeist. De belangrijkste conclusie die ik toen namens de VVD-fractie met u deelde, is dat de uitslag toont dat Zeist een baken van politieke stabiliteit is. De uitslag heeft geen grote verschuivingen laten zien en dan moet de conclusie zijn dat deze coalitie nog steeds is gefundeerd. Steun vanuit de Zeister samenleving en om die reden hebben we toen aangegeven dat het wat ons betreft voor de hand ligt om in eerste instantie te verkennen of het mogelijk is om het motorblok, ook toen zo genoemd, van de bestaande coalitie te continueren bij sterke voorkeur samen met een vierde partij. Dat biedt de kans om het goede werk dat deze coalitie heeft verricht de afgelopen vier jaar te continueren, wetende dat er een aantal grote en complexe projecten nog afgerond moet worden. Dat laatste gaat deels over ruimtelijke projecten zoals het stationsgebied Driebergen-Zeist, de herontwikkeling van de markt en de ontwikkeling van Den Dolder, maar ook over complexe en gevoelige dossiers als de verhuizing van VIVOR, de afsluiting van het spoor in Den Dolder en het behoud van de KNVB voor Zeist. Op deze thema's is het huidige college goed ingewerkt en hier moet de komende tijd op doorgepakt worden. In het advies van mevrouw Bernard lezen we deze koers terug en mede om die reden steunt de VVD de voorgestelde koers. We realiseren ons goed dat deze richting voor partijen als Zeist Lokaal en het CDA lastig te verteren is. We benadrukken daarom graag dat het wat ons betreft een positieve keuze is. Een keuze om de ingeslagen weg voort te zetten. Deze keuze is met andere woorden geen keuze tegen bepaalde partijen, integendeel wat ons betreft. En meer concreet zouden we graag zien dat we de komende tijd met de voltallige raad het gesprek gaan voeren over een aantal grote maatschappelijke opgaven. We zien mogelijkheden om dat gesprek niet alleen binnen deze raad te voeren, maar vooral ook met de maatschappelijke partners. We denken hierbij aan woningbouw, energie en verduurzaming, veiligheid en ook aan de arbeidsmarkt. En aanvullend daarop zouden we graag met de hele raad en vooral ook met onze inwoners willen spreken over de wijze waarop we inwoners in positie kunnen brengen om mee te denken over die maatschappelijke opgave waar we de komende jaren voor staan. We zien mogelijkheden om verder te gaan met het concept van burgerberaden, waarmee we al goede ervaringen hebben opgedaan in Zeist. En aanvullend zouden we een aantal projecten willen selecteren die zich lenen voor hogere tredes op onze participatieladder. We onderschrijven daarbij overigens de woorden die de burgemeester gisteravond uitsprak over het stille midden. Het is voor ons een opgave voor ons allemaal. Een opgave om deze stem vaker en beter te laten horen in deze raadszaal. Voorzitter, wij zouden tenslotte graag mevrouw Bernard zeer hartelijk willen danken voor het advies dat we vanavond bespreken. En hetzelfde geldt voor de voortreffelijke rol die de griffie wat ons betreft in dit proces heeft gespeeld. Dank daarvoor en voorzitter, dank ook voor de aandacht.

Dank u wel, meneer Van Dijk. Ja, dan het woord aan Vincent van Voorden voor het CDA.

Dank u wel, voorzitter. Vanochtend ontvingen wij het eindverslag van de verkenner en allereerst dank voor de inzet en het open gesprek dat we hebben gevoerd. Dat hebben we zeer gewaardeerd. Maar laten we eerlijk zijn, en dat zal u niet verrassen, dit advies was voor ons teleurstellend. In het duidingsdebat van vorige week zeiden we het al: het CDA Zeist groeit van 2471 stemmen in 2022 naar 3106 stemmen in 2026. Een groei van 25%. Dat is het resultaat van 4 jaar hard werken vanuit de oppositie, constructief en altijd op de inhoud gericht. Voor het CDA Zeist is dit niet alleen een groei in stemmen. Het is ook een duidelijk signaal van vertrouwen van de inwoners. Dat roept de vraag op hoe de verkiezingsuitslagen zijn meegewogen. Groei en verlies lijken in dit advies niet dezelfde betekenis te hebben. Dat verdient een toelichting die wij niet kunnen herleiden. In het verslag kan de verkenner dit toelichten. De verkenner adviseert een coalitie met PRO, D66, VVD en als vierde partij de ChristenUnie-SGP, met als hoofdargument de deskundigheid, stabiliteit en de omvang van de coalitie. Vooropgesteld, het CDA Zeist respecteert uiteraard dit advies, maar het voelt wel als een behoorlijke teleurstelling. Zeker gelet op het feit dat de ChristenUnie-SGP als enige partij bij deze verkiezingen een zetel verloor, waarbij het CDA Zeist juist behoorlijk in stemmen aan het groeien is. Daarnaast achten wij het verschil in een coalitie tussen één of drie zetels niet schrikbarend. Daarbij komt dat een groot deel van de nieuwe raad voor het eerst aantreedt. Juist dan is bestuurlijke ervaring een kracht. Het CDA Zeist brengt die ervaring ook in de vorm van de voorgestelde wethouderskandidaat met ruime ervaring in Zeist en daarbuiten. Als bestuurlijke kwaliteit een criterium is, en dat is het, dan past het CDA Zeist daarbij uitstek. Kan de verkenner hierop ingaan? Voorzitter, daarnaast nog een aantal aanvullende vragen aan deze verkenner. U noemt deskundigheid en stabiliteit als reden van uw keuze. Geen enkele partij heeft het CDA Zeist uitgesloten. Welke concrete bezwaren ziet u dan bij het CDA Zeist op deze? Ten tweede, het rapport noemt de coalitie met PRO, D66, de VVD en het CDA als mogelijkheid. Toch heeft dat niet de voorkeur van PRO, zoals zojuist ook gemeld. Welke inhoudelijke argumenten heeft u daar gehoord ter grondslag? Verder spreekt het rapport dat in diverse gesprekken is gesproken over een coalitie van PRO, D66 en de VVD of het CDA. Hoe verhoudt zich dat tot de vorige vraag? De vierde vraag: Zeist Lokaal behaalde 7 zetels en is daarmee één grote partij. Hoe heeft u dit stemmengewicht meegewogen in uw advies? De vijfde vraag, en die is net al gesteld: het rapport typeert Zeist Lokaal als een mogelijk instabiele partner vanwege het ontbreken van een eenduidig profiel en de status als jonge fusiepartij. Tegelijkertijd worden geen inhoudelijke breekpunten genoemd. Zou het dan niet logisch zijn om in de volgende fase eerst PRO en Zeist Lokaal met elkaar om tafel te laten gaan zodat partijen elkaar kunnen leren kennen en eventuele twijfels worden getoetst aan de praktijk? Doet dat niet meer recht aan het vertrouwen dat 7 zetels vertegenwoordigt? De laatste vraag: het rapport geeft dat advies mee meer aandacht te hebben voor het beter betrekken van de gemeenteraad aan de voorkant van de besluitvorming. Wat zegt dit over de afgelopen periode van deze coalitie en van dit college? Voorzitter, tot slot. Wij stellen deze vragen niet om vervelend te doen, wel om duiding te kunnen geven op de keuze en de uitleg te geven aan onze achterban. Zij hebben ons mandaat gegeven om onder andere te werken aan veilige en sterke wijken, betaalbare woningen en goede zorg dichtbij. Dat is waar wij voor staan. Dezelfde punten die in het rapport ook duidelijk naar voren komen als punten voor de komende periode. Wij staan klaar om verantwoordelijkheid te nemen in de coalitie of in de oppositie, maar altijd met hetzelfde doel: een sterk Zeist waar mensen op elkaar kunnen rekenen. We kijken uit naar de antwoorden van de verkenner.

Dank Vincent van Voorden ga ik naar Annet Ploeg-Bos, ChristenUnie-SGP.

Dank u wel, voorzitter. Ook namens de ChristenUnie-SGP wil ik mevrouw Mariëtte Pennarts-Pouw hartelijk bedanken voor het uitgebrachte advies. De snelheid waarmee dit gepaard ging, maar ook de prettige, open wijze waarop het gesprek met u gevoerd is. Ook griffier Eva en raadsadviseur Tolga bedankt voor jullie goede ondersteuning. Tijdens het duidingsdebat heeft de ChristenUnie-SGP aangegeven dat wij de uitkomst van de verkiezingen ook zien als bevestiging van draagvlak voor de ingezette koers van afgelopen jaren. Stabiliteit op terreinen is wenselijk. Juist met de uitdagingen die we de komende jaren hebben op financieel terrein, de woonopgave, een zorgzame samenleving en duurzaamheid, is het van belang dat we langetermijnvisies hebben en op uitvoeren. We willen graag vooruit in Zeist: minder armoede, meer luisteren naar die zachte stem, meer gelijkwaardigheid. Vernieuwen voor een beter resultaat, maar altijd vanuit een stabiele basis. Vanuit prettige omgangsvormen en met respect en vertrouwen voor elkaar. Alleen dan kun je als gemeenteraad uitdagende dossiers aan. We zijn verheugd dat we dat teruglezen in het eindverslag van de verkenner en natuurlijk ook dat wij onderdeel mogen zijn van het advies. In alle bescheidenheid zien wij het als een groot compliment dat wij, ondanks minder stemmen voor de ChristenUnie-SGP Zeist, gezien worden als een logische vierde partij, omdat er brede waardering is voor de deskundigheid en stabiliteit. Niet om de getallen, hoe groot we zijn, maar omdat we van waarde mogen zijn. Vanuit onze ervaring de laatste 8 jaar zijn we voorstander van 4 wethouders, gezien de opgave en ambities die we hebben in Zeist. Ook steunen we het advies om uit te gaan van een coalitieakkoord op hoofdlijnen met extra aandacht voor het betrekken van de raad aan de voorkant, maar ook met het betrekken van inwoners en van onze partners. We kijken uit naar een hoopvolle volgende fase waarin het advies van de burgemeester, die ze alle raadsleden tijdens installatie meegaf gisteravond, van harte meenemen: een stem voor de toekomst en een stem voor de stille midden, vergeet hen niet. Dank u wel, voorzitter.

Dank, oh ja, Vincent van Voorden voor het CDA.

Ja, voorzitter. Ik heb een drietal uiteenlopende vragen gevonden voor mevrouw Ploeg. Ik hoorde PRO en D66 net zeggen dat dit een progressieve coalitie moet worden. En ik was even benieuwd: welke punten gaat de ChristenUnie-SGP straks bewerkstelligen in de progressieve coalitie? Tweede vraag is: bent u, als u straks gaat onderhandelen, een gelijkwaardige partner of bent u die ene zetel die nodig was om een vierde wethouder te leveren? En de derde vraag: mogen we wel weten wie de wethouderskandidaat van jullie is?

Dank u wel, voorzitter. Progressieve punten. De fractie van de ChristenUnie-SGP opereert als één fractie, dus ik wil ze niet splitsen bij deze. Dus de ChristenUnie en de SGP is één fractie hier. De punten die we daarin hebben, was het opstaan voor elkaar hadden we in de verkiezingen. Dat geldt zowel voor beide punten en geldt voor zowel links als rechts, dus om in alles te zeggen van het is progressief of conservatief, daar gaan wij liever niet mee. We willen ook de stem van de stille midden zijn. Maar deze punten zijn sowieso sociaal en duurzaam. Dat zijn allebei wel eigenlijk punten die we voor beide kanten kunnen belichten. De gelijkwaardigheid afgelopen periode. We zaten er ook met twee zetels en wij kunnen niet anders zeggen dan dat we in alle jaren en op alle terreinen gelijkwaardig zijn behandeld. Dus we hebben zeker het vertrouwen in dat het ook de komende periode, als het zover komt, zo zal zijn. Derde. Wie is onze wethouderskandidaat? Onze wethouderskandidaat zit naast mij, dat is de heer Julian Wassink.

Dank

Progressieve punten. De fractie van de ChristenUnie-SGP opereert als één fractie, dus ik wil ze niet splitsen. De ChristenUnie en de SGP is één fractie hier. De punten die we daarin hebben, was het opstaan voor elkaar hadden we in de verkiezingen. Dat geldt zowel voor beide punten en geldt voor zowel links als rechts, dus om in alles te zeggen van het is progressief of conservatief. Daar gaan wij liever niet mee, we willen ook de stem van de stille midden zijn. Maar deze punten zijn sowieso sociaal en duurzaam. Dat zijn allebei wel eigenlijk punten die we voor beide kanten kunnen belichten. De gelijkwaardigheid afgelopen periode. We zaten er ook met twee zetels en wij kunnen niet anders zeggen dan dat we in alle jaren en op alle terreinen gelijkwaardig zijn behandeld. Dus we hebben zeker het vertrouwen in dat het ook de komende periode, als het zover komt, zo zal zijn. Derde. Wie is onze wethouderskandidaat? Onze wethouderskandidaat zit naast mij, dat is de heer Julian Wassink.

Meneer Van Voorden, u heeft nog een vervolgvraag.

Meneer van Voorden, u heeft nog een vervolgvraag. Ja, nee, Progressief kwam natuurlijk vorige week maandag al behoorlijk aan bod en net werd het ook weer genoemd. En als ik dan naar vraag, dan is het niet alleen progressief, maar zijn we ook een klein beetje conservatief en ook nog een beetje duurzaam en ook nog voor het stille midden. Dus dat is een knappe vertaling van wat is nou progressief? U geeft aan de heer Wassink is wethouderskandidaat. Nou, dat lijkt me prima, maar dan vraag ik me wel af hoe dat dan correspondeert met het rapport van de verkenner waarin staat dat, hè, die bestuurlijkheid. Als Wouter Catsburg dat was geweest, dan had ik dat nog begrepen. Maar dit is natuurlijk ook een nieuw kandidaat, dus van die bestuurlijke kracht die de partijen zeggen wordt 50% vervangen. Dus misschien even door deze interruptie een vraag aan de verkenner hoe dat wordt gezien.

Ik begrijp dat het zijn de actief. Dit zijn vragen aan de verkenner, hè? Niet meer aan de ChristenUnie? Ja, oké, goed, gaat u straks een antwoord op krijgen? Oh ja, de heer Visser, Tijmen Visser. Ja, dank u wel.

Ja, dank u wel, voorzitter. Even in aanvulling op de vragen die meneer Van Voorden stelde, ging het even over stabiliteit. Of 50% van de wethouders anders worden, ben ik ook even benieuwd. En misschien is dat misschien een betere vraag voor de verkenner in plaats van mevrouw Ploeg. Is een krimp van meer dan 5% stabiliteit?

Dat was voor de verkenners.

Dat was voor de verkenners. U neemt de verkenner straks mee. Dan geef ik het woord aan Elsbeth Westerman namens Volt.

Westerman namens Volt. Ja. OK, ook van Volt dank aan de verkenner voor haar inzet en de uitgebreide gesprekken met ons allemaal. En ook dank aan de griffie voor de hele ondersteuning. Maar dan in reactie op het advies. De belangrijkste op te lossen vragen in Zeist, en dat was het ook al in 2022, is hoe de ruimte tot de inwoners te verkleinen. Hoe de dialoog met de samenleving vorm te geven en wat Volt betreft in aanvulling daarop hoe de kracht van die inwoners in te zetten. Hoe we dat gaan doen? Dat gaat een belangrijke indicator worden van de kwaliteit van de te vormen coalitie. De verkiezingsuitslag wees ook ditmaal uit dat GroenLinks-PvdA, NieuwDemocratischZeist, PRO en D66 in de coalitie moeten komen. Ook de logica om voor minimaal 4 wethouders te gaan, bleef hetzelfde gezien aan de ene kant de te grote werkdruk voor minder wethouders en aan de andere kant de te grote geldsom die nodig zou zijn voor meer wethouders. Maar de partij nummer 3 en 4 hebben ditmaal meer ruimte voor discussie. De zittende coalitiepartijen hebben afgezien van D66 procentueel allemaal verloren. Daarom ligt het vervolg niet voor de hand dat die partijen opnieuw een coalitie vormen. Zeker omdat PRO in het duidingsdebat aangaf in de uitslag een duidelijke wens van de inwoners te zien voor een progressievere koers. Die wens zien wij ook. Alle partijen die in de campagne heel expliciet zijn geweest over het versterken van de input van de bewoners hebben gewonnen. Zeist Lokaal, CDA en wij als Volt. En daarnaast heeft de kiezer, Zeist Lokaal met één zetel meer dan voorheen, tot de tweede partij van Zeist gemaakt. Zeist Lokaal heeft in de campagne duidelijk laten zien dat ze constructief in de wedstrijd zit. En daarom vindt Volt dat Zeist Lokaal een kans moet krijgen in de coalitiebesprekingen. De inwoners van Zeist gaan een andere keuze niet begrijpen. Maar welke coalitie het ook gaat worden, Volt ziet dat de inwoners aangeven dat zij in ieder geval voorbij de traditionele afvink- en geeltjesplakopties van het participatiehandboek willen komen. Daarom vinden wij dat er niet alleen een coalitieakkoord op hoofdlijnen moet komen, maar dat er binnen ook expliciet ruimte moet zijn voor de actieve inbreng van inwoners op onderwerpen die dat heel goed kunnen gebruiken de komende jaren. Wij denken aan thema's zoals wonen, energie, water en de zorg. Tot slot, hoewel we dus liever een ander advies zien, wensen we de formerende partijen veel succes en zeggen wij toe constructief met hen en met ook de andere partijen samen te zullen werken. Ik zie hier nog een vraag van de heer Van Voorden van het CDA.

Ik zie hier nog een vraag van de heer Van Voorden van het CDA.

Ja, dank u wel. Volt geeft aan eigenlijk ook wel aanspraak te willen maken voor de coalitie. En dat lees ik eigenlijk ook wel terug in het rapport en er staat ook wel dat Volt verkend is, alleen dat Volt heel erg heeft vastgehouden aan Zeist Lokaal. En als u nou deze drie partijen ziet, dus PRO, VVD en D66, denkt u dan van hè? Hadden we maar niet zo vastgehouden, zeiden ze ook allemaal. Volgens mij kunnen we prima uit de voeten met D66, met VVD en PRO. Want dat doet wel recht aan de verkiezingsuitslag, dus ik ben even benieuwd. Is het een dealbreker dat Zeist Lokaal erbij zit? Of zegt u nou, ik ben nog steeds wel bereid om in zo'n constellatie te gaan praten met de andere drie partijen.

Wat wij hebben aangegeven bij de gesprekken is dat wij het niet aannemelijk vonden dat de VVD met Samen zouden willen. Omdat wij merken uit de uitspraken die neerkomen op "jullie zijn naïef als jullie gelijkwaardige samenwerking geloofwaardig vinden met de inwoners," uit dat soort opmerkingen hebben wij afgeleid dat dat andersom dus werkte van. Dat is niet zo logisch en we proeven die progressieve kleur om dat wel te willen, om daar wel nieuwsgierig naar te zijn, naar gelijkwaardige samenwerking met inwoners. Die proeven wij veel meer bij Zeist Lokaal. In zekere zin ook bij jullie overigens en zeker niet zomaar vanuit de VVD. We hopen zeker dat we de VVD kunnen gaan overtuigen, maar uitspraken als "naïef," ja, dat nodigt ons niet uit.

Hebben aangegeven bij de gesprekken is dat wij het niet aannemelijk vonden dat de VVD met Samen zouden willen. Omdat wij merken uit de uitspraken die neerkomen op "jullie zijn naïef als jullie gelijkwaardige samenwerking geloofwaardig vinden met de inwoners." Uit dat soort opmerkingen hebben wij afgeleid dat dat andersom dus werkte van. Dat is niet zo logisch en we proeven die progressieve kleur om dat wel te willen, om daar wel nieuwsgierig naar te zijn, naar gelijkwaardige samenwerking met inwoners. Die proeven wij veel meer bij Zeist Lokaal. In zekere zin ook bij jullie overigens en zeker niet zomaar vanuit de VVD. We hopen zeker dat we de VVD kunnen gaan overtuigen, maar uitspraken als "naïef", ja, dat nodigt ons niet uit.

Meneer van Voorne, Misschien

Voorne, misschien was meneer Van Dijk in de war met Progressief, maar ik laat mezelf graag antwoorden.

Meneer van dijk, u wilt reageren?

Reageren? Ja, ik zie het wel als een uitnodiging zeker, want ik hoor op zijn minst twee dingen waarvan ik denk, waar komt dat nou vandaan? Het woordje naïef in combinatie met Volt kan ik me niet herinneren het hebben gebruikt. Ik zou het zeker niet durven permitteren richting uw richting en als het gaat om gelijkwaardigheid met inwoners, dan nog helemaal niet zou mij lijken. We zien juist ons als vertegenwoordigers van de inwoners van dit dorp, maar zeker niet boven de inwoners verheven, dus die uitspraken herken ik volstrekt niet. En ja, ik denk dat het op dit moment te laat is, maar in zijn algemeenheid zou ik niet denken dat er nou heel veel licht zit tussen Volt als partij en de VVD als partij. Het is jammer eigenlijk dat we dat niet in de afgelopen tijd dieper hebben verkend en ik zou daar graag voor openstaan om dat gesprek met u aan te gaan.

Dank u wel. Ik zag eerst meneer Van Voorden, en dan geef ik daarna u het woord.

Ik zag eerst meneer Van Voorden, en dan geef ik daarna u het woord, Vincent.

Woord Vincent van Voorden. Nou ja, het antwoord van de heer Van Dijk vind ik wel interessant, want wat mij betreft is dit een advies van de verkenner en zijn we nog niet zover dat we er een besluit over genomen hebben. Dus ik ben eigenlijk wel benieuwd naar de reactie van PRO en D66 op het gesprek met Volt. Is dat ook nog een mogelijkheid? Want blijkbaar zijn er gesprekken geweest. Is er vanuit Volt misschien niet één liefdesverklaring geweest, maar dat kan natuurlijk altijd nog. Dus ik ben benieuwd hoe PRO en D66...

Bent een soort verkennende fase aan het doen, hè? Alsnog even kijken. Meneer, meneer Walter van Dijk, eerst even mag en dan

Even kijken. Meneer, meneer Van Dijk, eerst even mag en dan gaat je te zien en en dat is zijn goed recht, maar je moet wel proberen zoveel mogelijk bij mijn woorden te blijven. Dus als ik het heb over een nadere kennismaking, dan heb ik het over een kop koffie ergens te komen. De tijd en wie weet kan dat tot meer leiden, maar het was zeker niet de bedoeling om daarmee het advies van de verkenner te ondergraven. Want zoals al aangegeven in mijn bijdrage ondersteunen wij dat volledig. Dank u wel.

Ja geef ik het woord aan mevrouw

Ja, daar wil ik graag bij aansluiten. Wij sluiten ons ook aan bij het advies van de verkenner. Ik denk, als we daar nu weer gaan zitten rommelen, dan is het eind zoek. Dat is denk ik echt niet de bedoeling, dus we sluiten ons aan bij het advies.

Mevrouw Welting D 66.

Even kijken, mevrouw Westerman, wilde u nog iets toevoegen? Ja als

Ja, als men ons vraagt, dan lopen we niet weg. Wij nemen onze verantwoordelijkheid als er toch gesprekken mogelijk zijn.

Oké. Dank u wel. Dan gaan we naar David Tompot namens de SP als laatste van deze ronde.

Laatste van deze ronde. Dank u wel, voorzitter. Ja, de SP heeft kennis genomen van dit verslag van de verkenner, waarvoor ook dank voor het snelle werk dat de verkenner mevrouw Mariëtte Pennarts hiermee heeft geleverd. We hadden vorige week, nou ja, net nog maar een week geleden dat wij als laatste partij van de avond op deze donderdag nog een gesprek hadden met de verkenner over onze inbreng. Voor ons is het belangrijk dat we nu een week later al kunnen spreken over een verslag en daar een debat over hebben, in die zin snel. Wel inhoudelijk gezien verbaasde het ons dat vooral heel snel een keuze lijkt te zijn gemaakt, voorgesorteerd op de voortzetting van de huidige coalitie. Het is pro VVD, D66 en ook ChristenUnie-SGP, van de laatste partij die nog één zetel heeft verloren. En dat de gesprekken met Zeist Lokaal eigenlijk niet kansrijk worden geacht, of eigenlijk worden door andere woorden nog gebruikt van niet stabiele situatie met Zeist Lokaal, dat het eigenlijk op voorhand nu al lijkt te zijn uitgesloten dat zo'n coalitie er gaat komen de komende periode. Daarbij zijn ook door sommigen argumenten gebruikt. Nou ja, Martine Folkersma van PRO had het er net over dat zij wees op dat Zeist Lokaal in de periode dat ze nog twee afzonderlijke fracties waren nogal vaak hadden tegengestemd met raadsvoorstellen of met moties en amendementen van de coalitie. Naar mijn herinnering is het ook vaak voorgekomen dat ook de PRO-fractie, of ja, dat is dan natuurlijk nu ook een jonge fusiefractie, want dat is natuurlijk GroenLinks-Partij van de Arbeid in de vorige fractieperiode, vorige coalitieperiode moet ik zeggen, dat er wat ook zij we als volgens mij bedenking hadden bij bepaalde raadsvoorstellen of niet altijd misschien even sterk in de lijn met de coalitie hadden meegestemd. Dus ik denk ja, of dat het grootste argument is om op grond daarvan de tweede partij die nu qua tweede partij nu uit te sluiten, lijkt me een beetje voorbarig. En ik denk dat het juist heel waardevol zou kunnen zijn om de oproep van Zeist Lokaal daarmee ook te ondersteunen, van probeer toch het gesprek nog te voeren met in ieder geval dat de PRO met Zeist Lokaal als een soort motorblok gaat kijken van nou, wat zijn onze gemeenschappelijke punten? Wat kunnen wij eventueel samen, waar kunnen we voortbouwen? En dan kun je een derde en misschien ook een vierde partij daarnaast nog uitnodigen, maar dat wordt nu eigenlijk al categorisch uitgesloten. We vinden dat wel jammer dat dat nu gebeurt. Aan de andere kant kunnen wij begrijpen dat de huidige coalitie, dat de partners van, ja moet ik zeggen dat het een emotionele coalitie is? Ik weet niet. Op grond van hun ervaringen dat ze misschien kiezen voor voortzetting van de huidige coalitie van ja, stabiel. Dat ze een beetje, laat ik het zo zeggen, dat ze weten wat ze in elkaar hebben, dat ze op grond van de positieve ervaringen misschien zeggen van, nou ja, dat is mooi. Laten we dat maar gewoon voortzetten. Maar dan blijft ook alles bij het oude. En het is natuurlijk niet zo dat alles, de hele verkiezingsuitslag, dat er helemaal niets is veranderd. Zeist Lokaal is gewoon de tweede partij van de gemeenteraad hier in Zeist geworden. En dat is natuurlijk wel iets wat je, een feit is wat je misschien een plaats zou moeten geven, een betere, grotere plaats zou moeten verdienen in, zal ik maar zeggen, in de positie die nu wordt ingenomen. Een grotere plaats verdient dan het nu eigenlijk wordt gewaardeerd en in dit gesprek, het verkenningsgesprek, lijkt die waardering dus niet zo sterk te zijn als het misschien zou moeten. Wij zien wel dat we ook in de toezegging die net zijn gedaan over burgerberaden en ook over andere brede consultatie natuurlijk wel weer lichtpunten zijn dat we kunnen zeggen van nou, dat is natuurlijk mooi dat de partners of de partijen die nu met elkaar verder zouden willen dat ze dat wel ruimte willen geven. Het burgerberaad, daar hebben wij als SP ook voor gepleit. Wij hebben ook dat in ieder geval de inwoners meer zeggenschap kunnen krijgen. Ik hoor ook dat de coalitie of in ieder geval de partijen die een coalitie willen gaan vormen dat ze openstaan voor een hogere vorm van burgerparticipatie en dat gaat dan over adviseren, maar ook met de co-creatie wordt genoemd. Het heet officieel volgens mij co-productie. Dus ja, ik ben benieuwd, want het handvat participatie. Staan die hogere niveaus eigenlijk nu alleen op papier, hè? Co-creatie en meebeslissen. Maar het is natuurlijk veel mooier als je die stappen die je nu op papier staan, dat je die ook in de praktijk brengt, hè? Het is natuurlijk een beetje een idee van we hebben een kast met tafels die je hebt voor staan en je laat mensen zien van kijk wat wij in onze kast hebben staan aan tafels die over mij haalt het er nooit uit om te gebruiken en ik denk dat het juist mooi is om dat tafels die over ook het waardevolle stukken als het ook een keer in te zetten, dus dat betreft. Daar zijn we dan positief over en misschien dat dat voor ons dan nog aanknopingspunten biedt om op bepaalde punten onze inbreng nog te kunnen geven, of vooral als het gaat over de gratis consultatie. Maar ik hoor ook graag van andere partijen hoe ze daar dat dan voor zich zien de komende weken, misschien maanden op welke wijze we ons inbreng en ook van andere partijen nog kunnen geven hierin. Dank u wel.

Dank u wel meneer Tompot, ik zie nog een vraag van de heer Visser aan.

Aan u ja, dank u wel en ik wil even ook SP maar ook Volt even danken voor het CDA, excuus voor de duidelijke woorden ook om Zeist Lokaal te noemen. Ik zit nog even in mijn hoofd met het gesprekje wat net ontstond tussen de VVD en Volt dat er blijkbaar nog niet voldoende verkend was tussen jullie nou en dat riep bij mij eigenlijk ook wel even de vraag op. Mevrouw Roelofsen en meneer Bredius hebben een gesprek gehad met de verkenner. Een uurtje en daar is het bij gebleven. En ja, is dat dan niet te snel om de nummer twee zomaar aan de kant te schuiven? Dat was zo even een brainwave en misschien ook wel een vraag aan de verkenner.

Volgens mij hebben we dan alle vragen voor de eerste termijn, noem ik het maar, gehad en ik keek net al even naar mevrouw Pennarts of u ook in staat bent om meteen het woord weer te nemen. Dus dan gaat u weer naar de spreekgestoelte en dan geef ik u de ruimte om te reageren op de vragen die zijn gesteld.

Ja, dank u voorzitter. Ja, ik moet even mijn aantekeningen uitschrijven, want dan loop ik het risico dat ik u zo meteen aansta in mijn eigen aantekeningen. Meneer kan lezen, maar zie dat ik nog wel een verduidelijkende vraag aan u terugstel in dat kader. Nou, dank voor uw reacties. Ook voor de waarderende woorden over de snelheid van het verslag, hoewel sommigen daar ook wel een kleine kanttekening bij zetten, hè, is dat niet te snel, hè? Zojuist de vraag die nog gesteld werd. Ik denk dat het wel goed is om te realiseren dat er met 8 partijen gesprekken gevoerd zijn. 8 gesprekken van een vol uur. Dat is een dag spreken met elkaar. Daarbij gaat het niet alleen maar om het vormen van een coalitie die door winnaars wordt samengesteld. Het gaat om het vormen van een coalitie van partijen die elkaar vinden op inhoud, die het vertrouwen hebben om met elkaar de meerderheid te vormen, hè? Die samen een stabiele meerderheid kunnen vormen en daar speelt winst en verlies zeker een rol, maar is niet het enige doorslaggevende argument. Hè? Die vraag heeft mij natuurlijk als één van de eersten gesteld, hebben groei en verliezen. Het CDA stelde die vraag: hebben groei en verliezen hier dezelfde weging gehad? Ja, groei en verlies hebben zeker een rol gespeeld in de waardering van de partijen, maar natuurlijk ook alle meer kwalitatieve argumenten die in de loop van die gesprekken over de tafel zijn gekomen. En dan is zetelaantal soms een wat bestendigere manier, omdat je daar ook mee rekent, hè? Maar hoe in welke context dat zetelaantal er is, hè? Is dat een winst aantal, is dat een verlies aantal, is zeker ook bij de start een argument geweest, maar daar komt, moet ik u zeggen, meer bij kijken en niet zozeer een kwalificatie van mijn kant, hè, maar vooral ik ben ook wat dat betreft een soort klankbord. Ik haal op van wat ik hoor en probeer daar een verslag van te maken dat. Ik zal mezelf in, dat kan ik natuurlijk niet ontkennen. Dat zou raar zijn als dat zo zou zijn, maar er speelt meer dan alleen winst en verlies en dat een voor een aantal van u dat vanmorgen toen u het verslag las of met mij even kort het contact had een bittere pil was, dan kan ik me alles bij voorstellen. Ik loop zelf lang genoeg in de politiek mee, dat dit is het moment, dit is het uur. Hier worden hè de combinaties gemaakt en als je er niet bij zit heb je 4 jaar lang een andere rol en dat daar wat kritische vragen over gesteld worden kan ik me alleszins voorstellen en dat u daar nou ook wel mij een vraag op wilde vragen ook dus ik hoop dat ik u tevreden vertel met de antwoorden die ik u geef, maar ergens is er ook een moment van. Ik reflecteer geluiden die ik hoor, subjectief en objectief en dan citeer ik toch maar even de rijdende rechter. Op een gegeven moment zult u het daar ook mee moeten doen, maar dat neemt niet weg dat ik graag uw vraag wil beantwoorden. En de eerste vraag die mij gesteld werd door Zeist Lokaal, maar ook door het CDA en ook door de SP was van hè? Was het niet de mogelijkheid geweest om eerst PRO en Zeist Lokaal met elkaar te laten spreken te kijken wat daaruit voortkwam, hè? Even misschien wel in de snelkookpan komt daar niet iets uit waarbij het dan het treintje volmaakt. En dan zeg ik u, dat is het had natuurlijk een vorm kunnen zijn, maar er was een ruime keuze hier, hè? Meerdere routes om een meerderheid te vormen. Dus ik had die route kunnen onderzoeken, maar er was natuurlijk ook een andere partij, D66 met een zeer duidelijke stemmenwinst hè om winst en verlies maar weer even aan te halen. Die is natuurlijk ook vanuit PRO als een soort motorblok gezien werden, dus die kant was er ook, dus ik denk als je weinig opties hebt en per se met een partij eruit moet komen kan ik me nog voorstellen dat je die snelkookpanconstructie aangaat, maar daar heb ik niet voor gekozen in dit gesprek. Het had ook te maken met de verdere invulling van die samenwerking door D66 door de VVD, waardoor ik op een gegeven moment een andere afslag heb genomen. Dan is de vraag van ja, dat verschil in coalitie ook een vraag die het CDA mij stelde. Het verschil is eigenlijk maar twee zetels tussen CDA en ChristenUnie-SGP wat rechtvaardigt dan die keuze? En ik heb echt al geprobeerd duidelijk te maken, ook in het verslag hè? Dat is wat ik terug kreeg, ook vanuit de hoek van PRO die combinatie van VVD en CDA is voor ons een vrij pittige en ik. Ik merkte in deze raad dat het ook best wel wordt onderschreven. Ik weet uit ervaring ook dat een sterke band is, hè, dat als je die niet per se hoeft aan te gaan, dat het aantrekkelijk is om een ander alternatief te onderzoeken. Dat is ook gebeurd. Ik heb ook als verkenner gedacht, kunnen we dat niet hier met 3 partijen doen, hè? Hier is nog de bijzondere aantrekkelijke vorm dat je met weinig partijen een coalitie vormt. Je ziet die gemeentes andere vormen waarin je maar aan moet koppelen om maar tot een meerderheid te komen, maar hier is heel sterk. De behoefte om die wet met wethouders verder te gaan, dan kan ik me alles bij voorstellen voor een gemeente met de schaal van tijd en met de uitdagingen van Zeist. En dan komt heel erg die bestuurlijke klik die er is, die overeenstemming en ook wel ervaring uit het verleden die daar een rol bij spelen. Dus die inhoudelijke argumenten hebben we in ieder geval de voordeel die u mij vroeg, hè? Van ja, zijn er dan om de onwenselijkheid van het CDA als vierde partner te kiezen? In deze hè u stelde mij die vraag heb ik toch goed opgeschreven hè? Want het ging snel. Ik moet even doorschrijven. Als vierde partner is die combinatie van de twee partijen ja, die speelt u in dit opzicht al negatief partner, maar ook de breedte van de coalitie, want ik vind een coalitie met zoveel zetels waarbij eigenlijk iedere deelnemer politiek vakantie kan nemen, hè uit deze coalitie hè? Als hij het met de omvang met CDA dat is en comfort voor het CDA en comfort voor VVD en comfort voor D66, maar niet voor PRO en. Dat is ook een en ik denk, het hele debat verplaatst zich dan van de van de gemeenteraad naar de coalitie en dat is over het algemeen geen garantie om met elkaar op een plezierige wijze ook weer de eindstreep te halen na 4 jaar, dus dat heeft voor mij een rol gespeeld. Dat Zeist Lokaal 7 zetels heeft en daarmee de tweede partij is. Van deze gemeenteraad werd mij gevraagd, heeft dat een rol voor u gespeeld in dit advies? Ja, dat heeft het zeker. Zeist Lokaal is in dat opzicht overigens niet een partij die met 7 zetels hier binnenkomt. In de raad zetels neem ik aan, dank u voor de correctie 7 zetels binnenkomt in deze raad, want ook in het verleden is Zeist Lokaal opgebouwd uit lokale partijen hier die ook met elkaar substantieel aantal zetels hadden hè? Dus weer even over winst en verlies. Hoe heb je het gewaardeerd? Dit is de tweede partij, dat is geen misverstand over mogelijk, maar er zit ook een nuance. Die 7 zetels gewaardeerd kunnen worden. Dan was een opmerking ook van u, meneer Van Voorden over het betrekken van de gemeente, want ik weet niet of dat nou aan mij was geadresseerd. Hij zat wel in het rijtje. Wat zegt dat over de afgelopen periode? Hè? Dat is natuurlijk door de partijen ook wel erkend in de gesprekken en dat is heeft ook Zeist Lokaal zeker aangeslingerd, denk ik ook in deze campagne of in de periode dat zij als hè gecombineerde partij in deze raad hebben gewerkt dat die inwoner wel wat meer centraal mag staan in de manier waarop beleid wordt gemaakt en in de manier waarop besluitvorming hier wordt. Opgeheven en opgevoerd, dus dat is wel een groeiend inzicht. Het is ook niet zo dat 4 partijen hier de dienst uit gaan maken. Er zitten wel degelijk input en inspiratie in van andere partijen of inderdaad of in de in de campagneperiode de signalen vanuit Zeist Lokaal ook Volt heeft daar heel sterk een profiel op getrokken de afgelopen periode. Dat is niet aan dovemansoren geweest. Dat is, heeft echt een rol gespeeld. Hier in deze in de gesprekken en dat heeft er ook toe geleid dat ik in in het advies heb gezegd. Het gaat mij niet alleen om die 4 partijen die dan met elkaar die coalitie vormen. Het gaat ook om de context waarbinnen dat gebeurt en ik ben het met u eens. Die vernieuwing zit niet bij die 4 partijen, maar die gaat wel wat mij betreft, hè, zo luidt mijn advies ook. Zichtbaar worden in de manier waarop hier een akkoord wordt gemaakt en de manier waarop de gemeenteraad daarbij wordt betrokken, maar vooral ook de manier waar inwoners daarbij worden betrokken. Even kijken hoor, dan kijk ik nog even over de de paardensprongen. De prikjes die mij ook aan mij werden gesteld, hè, wat is nou eigenlijk de bestuurlijke kracht als 50% van deze partijen of dan de wethouderskandidaten van de bestuurders wordt vervangen? Daar heeft u natuurlijk een punt, hè? Het is ook alweer een mooie combinatie. Denk ik dan wat dit op gaat levert, maar dat is natuurlijk een toch met een waarderings oordeel van mijn kant met twee ervaren wethouders, twee wat jongere wethouders. Ik ga er wel vanuit dat deze coalitie in een goede team in een goed teamverband op vlieghoogte komt en daar heeft ook iets van. Nou zeg je dat een klik elkaar willen ondersteunen en je merkte in de gesprekken dat hij. Ja dat die bereidheid en dat die motivatie er is en dat speelt voor mij ook een belangrijke rol. Want hoe een coalitie met elkaar samenwerkt, hoe het vertrouwen tot stand komt de gunfactor elkaar ook kunnen steunen, elkaar niet de tent uitvechten. Ik zeg niet dat het met andere partijen gebeurd zou zijn, maar ik wist wel zeker dat er met deze combinatie en is ook vanuit ChristenUnie-SGP nog een paar woorden over gesproken. Zojuist, dat is ook van belang. Dus inderdaad, meneer Trompelt, de keuze is buitengewoon snel gemaakt, maar de gesprekken zijn serieus genomen met u allen en ik hoop dat het heeft geleid tot een advies waar natuurlijk niet iedereen blij mee kan zijn dat dat besef ik me echt ten volle, maar dat dat u ook ziet dat het advies wat breder is dan alleen maar de combinatie, maar dat ook gaat over de manier waarop met elkaar moet worden samengewerkt de komende periode.

Dank u wel. Dan kijk ik even rond of er nog behoefte is aan een tweede termijn. Vragen, opmerkingen? Jawel, ja, mevrouw Roelofsen, gaat uw gang.

Ja, ik had even kijken. We hebben het over winnaars en over verliezers en dat het allemaal niet belangrijk is. Het gaat om motivatie en kunnen samenwerken. Maar mijn belangrijkste vraag is, is er ook aan de inwoners gedacht? Want die hebben namelijk gestemd en die hebben een duidelijke meerderheid toch met ons als tweede partij gekozen. En daarnaast zou ik willen zeggen, ik zie ook een bepaalde vergissing, denk ik, in het verhaal van mevrouw Pennarts, want wij hadden geen 7 zetels, we hadden er 6. Wij zijn er één gestegen. Er was een andere lokale partij die is weggegaan. Daar hebben wij weinig overeenkomsten mee, dus die kan naar ons inziens niet meegerekend worden in deze berekening. Dus wij zijn één zetel gestegen.

Dank u wel, dan kijk ik rond of er nog andere opmerkingen zijn. Ja, de heer Tompot, SP.

Ja, dank u wel, voorzitter. Eigenlijk die vraag die zojuist door mevrouw Roelofsen is gesteld, was ook een beetje mijn vraag. De verkenner gaf Mariëtte Pennarts net aan over die 7 zetels dat een nuancering op zijn plaats is. Nou ja, goed, ik denk dat wat ons betreft die 7 zetels, ja, de nuancering lijkt mij gewoon dat de tweede partij die nu in de raad is gekomen qua grootte toch wel een gegeven is. In de vorige periode waren er twee partijen of twee fracties die onderling ook misschien een eigen profiel hadden. Maar goed, dat is even. Dus daarom zou ik ook met mevrouw Roelofsen misschien nog even antwoord willen hebben op die vraag van waar precies dan die nuancering in zit. Mevrouw Bernards als verkenner die 7 zetels dan duidt. Andere vraag sluit ook een beetje aan. De verkenner gaf aan dat deze coalitie of de partijen die nu verder gaan met elkaar misschien niet qua partijen vernieuwend zijn, maar wel, ja, zullen we maar zeggen qua programma dan waarschijnlijk zaken gaan doen om, zal ik maar zeggen, de democratie over de participatie op een hoger niveau te tillen. Ja, daar wil ik toch, ja, het is misschien even de opmerking bij maken dat de partijen zoals ze nu doorgaan, ja, vernieuwend. Ja, als dat echt zo was, dan zouden ze toch op zijn minst de lokaal de grote tweede partij toch een kans moeten bieden om in ieder geval toch in ieder geval een gesprek aan te gaan. Ik begreep ook net van de verkenners altijd over een metafoor van de snelkookpan en ik begreep dat niet zo goed of dat nou precies daarmee bedoeld werd, want ja, je zou natuurlijk kunnen voorstellen van snelkookpan dat alles dan heel snel onder druk dan tot resultaat moet leiden. Maar als je het niet eens een poging waagt om zo'n gesprek dan aan te gaan tussen die eerste en de tweede partij, dan ja, dan laat je toch een kans liggen wat ons betreft. En als ja, dus dat waren één van mijn vragen. Kanttekeningen, dank u wel.

Dank u wel, en dan geef ik het woord aan Vincent van Voorden van het CDA.

Vincent van Voorden, CDA: Ja, tot slot, voorzitter, en het zijn eigenlijk geen vragen, maar meer een conclusie. Nogmaals, het CDA is teleurgesteld in dit verslag. Als ik het een beetje plat mag slaan, dan zie ik het een beetje als: de afgelopen 4 jaar hebben we gezellig met z'n allen in de zandbak gespeeld en dat vonden we zo leuk, dus we gaan de aankomende 4 jaar maar verder met elkaar. Vind ik teleurstellend. Aan de andere kant is het ook wat het is. Dat zie ik ook door mijn ogen heen. Het CDA zal zich weer laten gelden in de oppositie en dat zullen wij met dezelfde energie doen die wij de afgelopen 4 jaar gedaan hebben. Ik hoop dat de belofte wordt waargemaakt, dat er gekeken wordt naar de oppositie, dat er meer werk gemaakt wordt van de participatie, want ik vind het leuk staan hier in het verslag, maar eigenlijk, en dat hoorde ik net ook al de verkenners zeggen, is het ook wel een reflectie van de afgelopen 4 jaar dat daar echt nog wel punten te halen zijn. Volgens mij heeft het CDA laten zien dat wij participatie de afgelopen 4 jaar zeer, zeer serieus genomen hebben. Of we dat nou zelf gedaan hebben of daartoe opgeroepen hebben, dus dan hoop ik ook met de moties zelfs afgelopen half jaar nog, die door deze coalitie weggestemd zijn, dat het een serieuze les is, wat ook in dit advies staat, om dan ook echt mee aan de bak te gaan. Dat zie ik graag tegemoet. Misschien nog wel één afsluitende opmerking aan deze verkenner. Of, ik weet niet of het aan de verkenner is, of misschien aan PRO. De huidige coalitie gaat door. Ik neem aan dat jullie niet 1,5 maand nodig hebben om jullie huidige coalitieakkoord op een paar punten aan te stippen, dus wat wordt nu het proces? Want ik kan me voorstellen met de uitdagingen waar we voor staan dat wij volgens mij, als we het toch over een snelkookpan hebben, volgens mij deze coalitie dan er vrij snel uit kan zijn en dat we de wethouders kunnen installeren en snel de goede dingen doen voor Zeist. Dus ik ben even benieuwd naar wat de vervolgplanning is.

Ik geef zo eerst nog het woord aan mevrouw Bernards-Bouw, de verkenner, om de laatste vragen te beantwoorden en daarna geef ik het woord aan mevrouw Folkersma om ook in te gaan op uw vragen rondom het proces. Ja, mevrouw Bernards.

Dank u, voorzitter. Ja, ik hoorde een paar vragen aan mijn adres, waar ook wel de teleurstelling natuurlijk in doorklonk, maar vooral vanuit Zeist Lokaal. De vraag van ja, is er wel aan de inwoners gedacht, hè? En ook even nog de toelichting op de 7 zetels. Ik heb op geen enkele wijze een zetelaantal van 7 willen bagatelliseren. Ik was meer even getriggerd op de opmerking of, hè, op de indruk die gewekt werd. Het is 7 zo naar binnen, maar ik wilde refereren aan de zetels die er ook waren in de, hè, voor lokale partijen in de vorige periodes. Geen enkele manier dat gewelf of afbreuk aan willen doen aan die opmerking. Ja, 7 zetels is indrukwekkend. Dat zijn er nog 25 andere zetels in deze gemeenteraad van andere partijen en ik zie ze ook in de context van 8 partijen voor PRO, 6 voor VVD, 6 voor D66, hè, dus 7 is indrukwekkend, maar er zijn hier meer partijen die veel zetels hebben gehaald. Dat neemt niet weg dat het een ingewikkelde keuze is of het ook een moeilijk te verteren keus wellicht dat die tweede partij er niet in dit coalitievoorstel is opgenomen of coalitieadvies is opgenomen. Maar ja, dat is wat eigenlijk dit proces van die dag, hè, al die gesprekken heeft opgeleverd. Nou, ook de SP stelde mij die vragen, hoe duidt u die 7 zetels, hè? Ik hoop dat meneer Tompot dat ik u daarmee ook tegemoet ben gekomen. Nou, een kwalitatief gesprek. Het gaat niet alleen maar om de kwantiteit en het is 7 is veel, maar 8 en 6 is ook niet onaanzienlijk en ik denk dat ik nou eigenlijk laatst nog zou willen zeggen wat meneer Van der Voorde mee afsloot is. Ja, reikt dan ook echt je hand. Het gaat niet alleen maar om, hoe ga je met elkaar de participatie doen, maar ik hoop dat u ook gewoon in de samenwerking van deze raad elkaar weet te vinden en nou over coalities heen elkaar kunt vinden. Ik hoop, voorzitter, dat ik daarmee de vraag heb beantwoord. Ik blijf nog even staan, want misschien denkt iemand, ik heb je nog wat meer gevraagd en ik heb nog geen antwoord gehoord. Als dat niet zo is, dan...

Mevrouw Roelofsen. Nee, oh, ik dacht dat u met de hand naar de knop ging, maar dat is niet het geval, nee. Volgens mij heeft u dan zo, als ik naar deze deelnemers kijk, de antwoorden gegeven. Dank daarvoor, dan geef ik het woord aan mevrouw Folkersma namens PRO om ook in te gaan op, nou ja, en wat er nu ligt, het advies en ook misschien om het proces te schetsen. Aan? Nou ja, aan de andere. Gaat

Ja, dank u wel, voorzitter, en nogmaals dank ook aan de verkenner. Ook voor de antwoorden op de vragen die zijn gesteld. Ja, zoals gezegd, wij zijn blij met het advies, er zijn open gesprekken gevoerd en iedereen heeft ook zijn inbreng kunnen doen. En daar is dan ook dit advies uitgekomen. We willen nu graag ook vervolgstappen gaan maken en dan gaan we ook de volgende fase in van de formatie en hoe we dat precies gaan vormgeven. Dat gaan we denk ik in overleg doen met de formateur. En bij deze wil ik dan ook voorstellen dat Mariëtte Pennarts-Pouw de vervolgfase in zal gaan als formateur. De formateur heeft volgens mij ook al aangegeven dat ze dat zou willen doen. Daarnaast gaan we ook nog kijken, dat is ook al een paar keer genoemd, naar de eerder genoemde raadsbrede consultatie op een aantal belangrijke thema's en daar willen we ook de invulling daarvan in de komende periode vormgeven en dan willen we ook zo snel mogelijk bij de raad op terug gaan komen. Ja, verder willen we iedereen nogmaals bedanken voor zijn en haar bijdrage en ook nogmaals heel veel dank aan de griffie voor de goede ondersteuning. En nou, ik kijk uit naar het vervolg. Dank jullie wel.

Goed dan, dan sluit ik hierbij de vergadering en dan wens ik u allen nog een goedenavond toe. Dank.